สกุลเงินและธนบัตร
สกุลเงินคือรูเปียห์อินโดนีเซีย (IDR หรือ Rp) ธนบัตรมีหลายค่าตั้งแต่หลักพันถึงหลักแสน เช่น 1,000, 2,000, 5,000, 10,000, 20,000, 50,000 และ 100,000 รูเปียห์ เพราะมีเลขศูนย์เยอะจึงต้องดูจำนวนศูนย์ให้ดี ใบ 50,000 กับ 100,000 มีสีใกล้เคียงกัน ต้องระวังสับสน
เงินสดกับบัตร
เงินสดยังเป็นพระเอกในอินโดนีเซีย โดยเฉพาะตลาด แผงลอย ร้านท้องถิ่น และพื้นที่นอกเมือง บัตรใช้ได้ในห้าง โรงแรม และร้านใหญ่ในเมืองหรือย่านท่องเที่ยว แต่บางร้านชาร์จค่าธรรมเนียมรูดบัตรเพิ่ม 2-3% จึงควรถามก่อน และเตรียมเงินสดติดตัวเสมอ
วิธีแลกเงินที่คุ้มที่สุด
เลือกร้านแลกเงินที่มีใบอนุญาตอย่างเป็นทางการ (มองหาป้าย PVA Berizin / ป้ายธนาคารกลาง BI) และมีหน้าร้านชัดเจน หลีกเลี่ยงร้านเล็กในซอยที่โฆษณาเรตดีเกินจริง ให้นับเงินที่ได้รับให้ครบต่อหน้าพนักงานก่อนเก็บกระเป๋าและก่อนยื่นเงินของเราให้เขา
กับดักการแลกเงินที่สนามบิน
เคาน์เตอร์สนามบินเดนปาซาร์/จาการ์ตาให้เรตต่ำกว่าร้านในเมืองมาก ควรแลกเพียงเล็กน้อยพอจ่ายค่ารถเข้าเมือง แล้วไปแลกก้อนใหญ่กับร้านมีใบอนุญาตในเมืองทีหลัง แต่ก็ต้องเลือกร้านดีและนับเงินให้ครบเสมอ
การใช้ตู้ ATM
ตู้ ATM มีทั่วไปในเมืองและย่านท่องเที่ยว ควรเลือกตู้ที่อยู่ในธนาคารหรือห้างเพื่อความปลอดภัย สังเกตว่าตู้จ่ายธนบัตรค่าใดเป็นหลัก (50,000 หรือ 100,000) เพราะมีผลต่อค่าธรรมเนียมต่อครั้ง เลือกจ่ายเป็นรูเปียห์ (IDR) อย่ารับ DCC และระวังเครื่องที่ดูถูกดัดแปลง
ธรรมเนียมการให้ทิป
การให้ทิปไม่ใช่ข้อบังคับแต่เป็นที่นิยมและชื่นชม ร้านอาหารหลายแห่งบวกค่าบริการ 5-10% มาแล้วในบิล ถ้าไม่บวกอาจทิ้งเศษเหรียญหรือราว 5-10% ได้ ทิปคนขับ พนักงานสปา และไกด์เล็กน้อยถือเป็นมารยาทที่ดีในแหล่งท่องเที่ยว
กลโกงและข้อผิดพลาดเรื่องเงินที่พบบ่อย
ที่บาหลีพบร้านแลกเงินโกงบ่อย ทั้งคิดเลขหลอก สลับมือดึงธนบัตรออกระหว่างนับ และใช้เครื่องคิดเลขที่ตั้งค่าผิด ให้นับเงินด้วยตัวเองทุกครั้งและอย่ายื่นเงินของเราจนกว่าจะได้รับครบ ข้อผิดพลาดอีกอย่างคือนับศูนย์ผิดเพราะจำนวนหลักเยอะ ทำให้จ่ายเกินหรือทอนผิด
ควรพกเงินสดเท่าไหร่
พกเงินสดราว 300,000-500,000 รูเปียห์ต่อวันสำหรับอาหาร เดินทาง และของเล็ก ๆ น้อย ๆ หากไปพื้นที่ห่างไกลหรือเกาะเล็กควรพกเผื่อมากขึ้นเพราะ ATM หายากและบัตรใช้ไม่ได้ อย่าพกเงินสดก้อนใหญ่เกินจำเป็นเพื่อลดความเสี่ยง